Sprawa o wsparcie finansowe dla dziecka nie zawsze trafia do sądu od razu po tym, jak rodzic przestaje przekazywać pieniądze. Polskie prawo pozwala jednak dochodzić alimentów za miniony okres, choć wymaga to spełnienia konkretnych warunków. Żądanie świadczeń z przeszłości jest dopuszczalne maksymalnie do 3 lat wstecz, pod warunkiem, że z tego okresu nadal istnieją niezaspokojone potrzeby dziecka lub niespłacone długi zaciągnięte na jego utrzymanie.

Kiedy można żądać wypłaty alimentów za ubiegłe lata?

Wystąpienie o wsparcie finansowe za miniony okres różni się od standardowego wniosku o bieżące utrzymanie. Sąd przyzna alimenty wstecz tylko wtedy, gdy z tamtego okresu pozostały niezaspokojone potrzeby dziecka lub zaciągnięte długi na jego utrzymanie. Sam fakt, że drugi z rodziców nie przekazywał pieniędzy nie wystarczy do wygrania sprawy. Osoba wnioskująca musi przedstawić dowody na istniejące zobowiązania, do których należą między innymi:

• pożyczki zaciągnięte na leczenie, rehabilitację lub zakup leków,
• rachunki za zaległe opłaty w szkole, przedszkolu lub na zajęciach dodatkowych,
• zobowiązania wobec rodziny przeznaczone na zakup odzieży i podręczników.

Jeśli wszystkie wydatki pokrywano na bieżąco z własnych dochodów i nie powstały z tego tytułu żadne długi, uzyskanie alimentów wstecz staje się niemożliwe. W takiej sytuacji jedynym rozwiązaniem pozostaje roszczenie regresowe między rodzicami.

Jakie dowody należy przygotować do uzyskania alimentów wstecz?

Skuteczne dochodzenie roszczeń za poprzednie lata wymaga skrupulatnego zgromadzenia materiału dowodowego przed złożeniem pozwu. Do pisma należy dołączyć dokumenty potwierdzające wysokość potrzeb oraz fakt powstania nadal istniejącego zadłużenia. Główny materiał dowodowy stanowią:

• nieopłacone rachunki, faktury lub wezwania do zapłaty wystawione na rodzica lub dziecko z tamtego okresu,
• umowy pożyczek, kredytów lub pisemne oświadczenia wierzycieli (np. członków rodziny), z których środki przeznaczono na utrzymanie dziecka,
• potwierdzenia przelewów i wyciągi z konta dokumentujące np. regularne spłaty zaciągniętych długów lub brak wpłat ze strony drugiego rodzica.

Sąd przeanalizuje także sytuację materialną obu stron z okresu, którego dotyczy wniosek, aby ocenić ich ówczesne dochody oraz możliwości zarobkowe i majątkowe.

Roszczenie regresowe jako alternatywne rozwiązanie prawne

Jeśli rodzic w pełni pokrywał wszystkie koszty z własnych dochodów i nie powstały z tego powodu żadne długi, wyklucza to ubieganie się o alimenty wstecz. W takiej sytuacji prawnej można jednak skorzystać z roszczenia regresowego. To żądanie, aby drugi rodzic zwrócił część pieniędzy przeznaczonych na utrzymanie dziecka w przeszłości.

W tego typu postępowaniu sąd nie ocenia dzisiejszych potrzeb dziecka, lecz analizuje dawne wydatki oraz ówczesną sytuację finansową obu stron. Tutaj także obowiązuje limit czasu – roszczenie regresowe przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym rodzic poniósł dany koszt ponad swój udział. Sąd bierze pod uwagę nie tylko zarobki, ale również osobiste zaangażowanie w codzienną opiekę i wychowanie dziecka.

Precyzyjne przygotowanie materiału dowodowego i odpowiednie sformułowanie pism procesowych w sprawach o świadczenia z przeszłości zapewnia prawnik rodzinny w Warszawie – Magdalena M. Grześkowiak.